13
Το βιβλίο «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι του Σολωμού και Ελεύθερη Πολιορκημένη των μαθητών…» δημιούργησαν οι μαθητές του σχολείου μας, του 2 ου Γυμνασίου Αγρινίου «Κοσμάς ο Αιτωλός», για να τιμήσουν τα 200 χρόνια της ηρωικής Εξόδου του Μεσολογγίου. Με αφορμή και έμπνευση το Β Σχεδίασμα των Ελεύθερων Πολιορκημένων του Διονυσίου Σολωμού και την καθοδήγηση της άξιας εκπαιδευτικού κ. Μαρίας Αγγέλη, οι μαθητές και οι μαθήτριες της Γ Τάξης έγραψαν δημιουργικές γραφές με κύριο πρόσωπο τη Μεσολογγίτισσα Μάνα.
Με αφορμή και έμπνευση το Β Σχεδίασμα των Ελεύθερων Πολιορκημένων του Διονυσίου Σολωμού και την καθοδήγηση της άξιας εκπαιδευτικού κ. Μαρίας Αγγέλη, οι μαθητές και οι μαθήτριες της Γ Τάξης έγραψαν δημιουργικές γραφές με κύριο πρόσωπο τη Μεσολογγίτισσα Μάνα.
Στο ασπρόμαυρο εξώφυλλο, στο σκίτσο του Χρήστου Παπανίκου αποτυπώνεται η φρίκη και η απόγνωση της ανήμπορης Μεσολογγίτισσας Μάνας, όπως και ο φόβος του μικρού παιδιού της εκείνη την τραγική περίοδο της ιστορίας μας. Αντίθετα, το μικρό πουλί που υπάρχει στο σκίτσο φαίνεται γερό και ακμαίο να ψάχνει να βρει την τροφή του.
Στον Πρόλογο του βιβλίου η συμβολαιογράφος κ. Βασιλική Μαραγιάννη ξεκινάει με τον λιτό αλλά και τόσο εμβληματικό στίχο του εθνικού μας ποιητή Σολωμού «λαλεί πουλί παίρνει σπυρί κι η μάνα το ζηλεύει» που δείχνει έντονα την τραγική κατάσταση του πολιορκημένου Μεσολογγίου την περίοδο του 1826. Αναφέρει τους λόγους που την έκαναν να στηρίξει την έκδοση αυτού του βιβλίου-εγχειρήματος. Κατά τα λεγόμενά της: «Μέσα από τη δημιουργική γραφή οι μαθητές δεν αναπαράγουν απλώς ένα ιστορικό γεγονός. Καλλιεργούν ενσυναίσθηση, ιστορική συνείδηση και βαθιά ανθρώπινη κατανόηση. Η δημιουργική γραφή των παιδιών, δεν είναι απλώς μια σχολική άσκηση. Είναι πράξη μνήμης και σεβασμού», λόγια που υπάρχουν και στο οπισθόφυλλο του βιβλίου μας.
Ακολουθεί ο χαιρετισμός του κ. Απόστολου Βετσόπουλου, του Συμβούλου Εκπαίδευσης Φιλολόγων και Επόπτη Ποιότητας Εκπαίδευσης ΔΔΕ Αιτωλ/νίας. Με μεγάλη χαρά χαιρετίζει τη δημιουργική προσπάθεια των μαθητών: «όπου δεν περιορίστηκαν να αναπαραστήσουν απλώς ένα ιστορικό γεγονός, αλλά να φωτίσουν το ανθρώπινο πρόσωπο της Ιστορίας», όπως τονίζει χαρακτηριστικά. Καταλήγει στο εξής: «οι μαθητές με σεβασμό και ειλικρινή συγκίνηση κατάφεραν να φωτίσουν τη μορφή της Μάνας που συμβολίζει όλες τις ανώνυμες γυναίκες, οι οποίες στήριξαν τον Αγώνα».
Στη συνέχεια, η φιλόλογος κ. Μαρία Αγγέλη, που είχε τη γενική επιμέλεια του βιβλίου, στο εισαγωγικό της σημείωμα αναφέρει τη διαδικασία δημιουργίας του βιβλίου με τις δημιουργικές γραφές του επετειακού έτους 2026, αλλά και με επιλεγμένες μαθητικές εργασίες προηγούμενων σχολικών ετών με θέμα: «Η Μεσολογγίτισσα μάνα, παραμονή της Εξόδου, γράφει στο ημερολόγιό της…». Παράλληλα, αναλύει και τη δομή του βιβλίου. Η ίδια εξάλλου ενέπνευσε και καθοδήγησε τα παιδιά να εκφραστούν με σεβασμό απέναντι στην ιστορική μνήμη και στο έργο του Διονυσίου Σολωμού. Δεν ξέχασε να δώσει τις Ευχαριστίες της στη χορηγό της έκδοσης κ. Βασιλική Μαραγιάννη, στον σκιτσογράφο Χρήστο Παπανίκο και στους τυπογράφους αδελφούς Χρήστο και Θύμιο Βοϊδή.
Το κύριο θέμα, αποτελείται από δύο μέρη: Στο A Μέρος αναδημοσιεύεται ολόκληρο το B Σχεδίασμα του Σολωμού από το έργο του «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι». Στο B Μέρος με τίτλο «Ελεύθερη Πολιορκημένη των μαθητών» δημοσιεύονται οι δημιουργικές γραφές των παιδιών της φετινής επετειακής χρονιάς με τη συμμετοχή και του τμήματός μου, καθώς και γραφές- ημερολόγια της Μεσολογγίτισσας μάνας προηγούμενων ετών από μαθητές που εμείς δεν γνωρίσαμε, αλλά είχαν την ίδια δημιουργική ματιά με τη δική μας.
Με την πολύτιμη βοήθεια της αξιόλογης φιλολόγου μας, καταφέραμε να αποτυπώσουμε τη δύσκολη ζωή των Ελλήνων στο πολιορκημένο Μεσολόγγι. Με βαθιά ενσυναίσθηση προσπαθήσαμε να βρεθούμε στη θέση της Μεσολογγίτισσας Μάνας, η οποία δεν μπορούσε να συντηρήσει την οικογένειά της λόγω της εξαθλίωσης και της πείνας. Με τη φαντασία μας «νιώσαμε» την αγωνία της για τα παιδιά της, «βιώσαμε» την πείνα και τη στέρηση και «οραματιστήκαμε» το μεγάλο ιδανικό της Ελευθερίας.
Ενδεικτικά αναφέρω αποσπάσματα από τις δημιουργικές γραφές των συμμαθητών μου: Η Ευτυχία Καραθάνου γράφει: «…Αν δεν το κάνουμε εμείς, ποιος θα το κάνει; Σου λέω εγώ: κανείς. Εμείς θα το κάνουμε, γιατί είμαστε Έλληνες, Λευτεριά στο Μεσολόγγι! Η νύχτα πλησιάζει. Η απόφαση πάρθηκε. Κι αν το ξημέρωμα δε μας βρει ελεύθερους, δε θα μας βρει σκλάβους. Γιατί δε με φοβίζει ο θάνατος, φίλε μου. Με φοβίζει μόνο η ζωή χωρίς λευτεριά». Ο Θανάσης Τσακαρδάνος αναφέρει: « Αγαπητό μου ημερολόγιο, ίσως να είναι η τελευταία φορά που γράφω στο ημερολόγιο αυτό, διότι αύριο όλοι οι Μεσολογγίτες και όλες οι Μεσολογγίτισσες ετοιμαζόμαστε για την μεγάλη Έξοδο, που είτε θα μας οδηγήσει στην ελευθερία είτε στον θάνατό μας. Η κατάσταση τους τελευταίους μήνες είναι τραγική. Τα τρόφιμα μας τελείωσαν, οι αρρώστιες μας κατέβαλαν και τα πολεμοφόδια εξαντλούνται. Έτσι λοιπόν, πήραμε την απόφαση το βράδυ αυτό να κάνουμε πράξη το σύνθημα της επανάστασης «Ελευθερία ή Θάνατος». Η Λυδία Καραγεώργου επισημαίνει: «…Είμαι μάνα και είμαι άμαχη. Κι όμως νιώθω πως δίνω τη δική μου μάχη κάθε στιγμή. Κοιτάζω τα παιδιά μου και η πείνα έχει χαράξει το πρόσωπό τους. Τα μάτια τους είναι σκοτεινά και με κοιτούν σαν να περιμένουν από εμένα κάποιο θαύμα. Μα δεν έχω τίποτα να τους προσφέρω. Ούτε ψωμί, ούτε κάτι το οποίο θα μπορούσε να τους κρατήσει ζωντανούς. Μονάχα αγκαλιές και δάκρυα που κρύβω, για να μη με δουν να λυγίζω.»
Από τα ημερολόγια των προηγούμενων ετών ξεχωρίζω του Χρίστου Κυλάφη, που γράφει τα εξής: «Αχ, ημερολόγιό μου, πόσο δύσκολη είναι η ζωή για εμάς τους Μεσολογγίτες. Η κατάσταση είναι τραγική. Τα τρόφιμα έχουν τελειώσει, υποφέρουμε από την πείνα. Δεν υπάρχει τίποτα να φάμε. Πώς θα ταΐσω τα παιδιά μου; Με κοιτάζουν, περιμένουν λίγο ψωμί από εμένα. Κι όμως τα χέρια μου είναι άδεια. Αναρωτιέμαι ποιος θα πεθάνει πρώτος, αυτά ή εγώ. Και μόνο που το σκέφτομαι, τρελαίνομαι. Ζηλεύω τα πετούμενα του ουρανού που βρίσκουν λίγους σπόρους για τα μικρά τους. Εγώ τι θα δώσω στα δικά μου παιδιά;». Η Θεοδώρα Σκουτέρη με την Ευαγγελία Αρωνιάδα γράφουν στο ημερολόγιό τους: «Μεσολόγγι, 1 Απριλίου 1826, Αγαπητό μου ημερολόγιο, Τα πράγματα εδώ στο Μεσολόγγι οδεύουν από το κακό στο χειρότερο. Η πείνα μας έχει θερίσει όλους…Αφού τα αδέσποτα έχουν προ πολλού εξαφανιστεί από τους δρόμους φτάσαμε στο τραγικό σημείο να φάμε λίγο από το κρέας ενός νεκρού…Πραγματικά ντρέπομαι…Πού φτάσαμε! Το φαγητό όμως πάλι δε φτάνει. Μέχρι πριν μερικούς μήνες βρίσκαμε λίγα χόρτα, σκέτο δηλητήριο, από τη θάλασσα και τα τρώγαμε. Αλλά τώρα πάνε κι αυτά…Το χειρότερο όμως είναι ότι δε μπορούμε να θρέψουμε τα παιδιά μας…».
Μετά τις δημιουργικές εργασίες ακολουθούν και οι εικαστικές δημιουργίες των μαθητών και μαθητριών του σχολείου μας εμπνευσμένες από τα αποσπάσματα στίχων του έργου του Σολωμού που υπάρχουν στο σχολικό βιβλίο. Το βιβλίο τελειώνει με το «Αντί Επιλόγου», όπου η υπεύθυνη καθηγήτρια κ. Μαρία Αγγέλη επέλεξε ένα απόσπασμα από το έργο του Σολωμού « Η Γυναίκα της Ζάκυθος» με τίτλο «Οι Μισολογγίτισσες», για να «συνομιλήσουν» με την «Ελεύθερη Πολιορκημένη των μαθητών…».
«Ελεύθεροι Πολιορκημένοι του Σολωμού και Ελεύθερη Πολιορκημένη των μαθητών…», το νέο βιβλίο ιστορικής Mνήμης μέσα από τη ματιά των εφήβων γίνεται η γέφυρα ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα. Το προτείνω ανεπιφύλαχτα, γιατί θα αγγίξει και θα συγκινήσει όλους όσοι το διαβάσουν!
Θερμά συγχαρητήρια σε όλους!
Καλλιρρόη Μπιτσικώκου,
Mαθήτρια του Γ1, 2ου Γυμνασίου Αγρινίου
Σημείωση: το παρόν κείμενο εκφωνήθηκε από τη γράφουσα κατά την παρουσίαση του βιβλίου που πραγματοποιήθηκε στο 2ο Γυμνάσιο Αγρινίου, στις 4 Μαΐου 2026. Τη βιβλιοπαρουσίαση οργάνωσαν μαθητές/-τριες του Γ1.
Εικόνα: Μαθήτριες και μαθητές του Γ1 με την κ. Μαρία Αγγέλη